Menyu
O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi (ACDF) mamlakatning madaniy merosi, san’ati va madaniyatini asrash, rivojlantirish hamda targ‘ib qilish bilan shug‘ullanadi. 2017-yilda tashkil etilgan Jamg‘arma raisi Gayane Umerova rahbarligida faoliyat yuritadi. Faoliyati davomida Jamg'arma loyihalari 5 milliondan ortiq tashrif buyuruvchini jalb qilgan, 17 dan ortiq mamlakatda taqdim etilgan hamda Parijdagi Luvr va Arab dunyosi instituti, Florensiyadagi Uffitsi galereyasi, Londondagi Britaniya muzeyi va Pekindagi Gugun muzeyi kabi 40 dan ortiq xalqaro muzey va madaniyat muassasalari bilan hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan. Jamg‘armaning joriy loyihalari qatorida 2026-yil 6-sentabrda ochilishi rejalashtirilgan Toshkent zamonaviy san’at markazi (CCA Tashkent), Tadao Ando loyihasi asosida Toshkentda barpo etilayotgan yangi O‘zbekiston Milliy muzeyi hamda Buxorodagi Jadidlar merosi muzeyi mavjud bo‘lib, uning loyihasi Lina Ghotmeh tomonidan ishlab chiqilgan.
Jamg'armaning «Tashkent Modernism. XX/XXI» tadqiqot loyihasi 2024-yilda Rizzoli New York tomonidan nashr etilgan Tashkent: A Modernist Capital va 2025-yilda Lars Müller Publishers tomonidan chop etilgan Tashkent Modernism XX/XXI nashrlarida hujjatlashtirilgan. 2026-yilda Toshkent modernistik me’morchiligining o‘nta binosi va shahar majmuasi «Toshkent modernistik me’morchiligi. Markaziy Osiyoda zamonaviylik va an’analar» nomi ostida UNESCOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritildi. ACDF Buxoro biennalesining tashkil etilishida ham ishtirok etdi: 2025-yil 5-sentabrdan 23-noyabrgacha bo‘lib o‘tgan ilk nashrda bir milliondan ortiq tashrif buyuruvchi qayd etildi. Keyingi nashr 2027-yil 3-sentabrdan 21-noyabrgacha o‘tkaziladi. Jamg‘arma, shuningdek, 2026-yil 11–13-sentabr kunlari Nukusda bo‘lib o‘tadigan Aral madaniyat sammitini tashkil etadi. 2025-yilda Samarqandda UNESCO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi 30-oktabrdan 13-noyabrgacha bo‘lib o‘tdi.
Kasbiy salohiyatni rivojlantirish ACDF faoliyatining asosiy yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Toshkent, Samarqand va Buxoroda ijodiy rezidensiyalar hamda kuratorlik dasturlari amalga oshirilmoqda, Nukusda esa Orol maktabi faoliyat yuritmoqda. Xalqaro miqyosda ACDF 2021-yildan buyon Venetsiya san’at va arxitektura biennalesida O‘zbekiston milliy pavilyonini tashkil etishda ishtirok etib kelmoqda; 2026-yilda The Aural Sea loyihasi taqdim etildi. Shuningdek, Jamg‘arma O‘zbekistonning Expo 2025 Osaka xalqaro ko‘rgazmasidagi ishtiroki, 2026-yilgi Milan dizayn haftaligida When Apricots Blossom loyihasi hamda Venetsiyadagi Palazzo Franchetti saroyida taqdim etilgan Vyacheslav Akhunov: Instruments of the Mind ko‘rgazmasi kabi xalqaro tashabbuslarda ishtirok etdi. Bundan tashqari, ACDF Londondagi Science Museum bilan islom madaniyatlarining ilm-fan rivojiga qo‘shgan hissasini yoritish yo‘nalishida hamkorlikni rivojlantirmoqda.
Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda 700 mingdan ortiq nogironlar ro‘yxatga olingan. Ulardan 111 ming nafari 18 yoshgacha bo‘lgan bolalar va o‘smirlardir. 2019-yildan boshlab Jamg‘arma mamlakat madaniyat muassasalarida inklyuzivlikni ta’minlash bo‘yicha uzoq muddatli dastur ishlab chiqmoqda, uning doirasida madaniyat ob’ektlarini rekonstruksiya qilish, shahar infratuzilmasini qayta rivojlantirish, mamlakat madaniyat muassasalari xodimlari uchun ta’lim dasturlarini takomillashtirish nazarda tutilgan.
Jamg‘armaning asosiy uzoq muddatli dasturlaridan biri O‘zbekistondagi muzeylarni yangilashdir. Respublikamizdagi to‘rtta muassasada: O‘zbekiston davlat san’at muzeyi, O‘zbekiston davlat amaliy san’at muzeyi, Aybek memorial uyi, I.V. Savitskiy. 2020-yil yanvar oyida mazkur muassasalar muzeylarga xodimlar ishini optimallashtirish va ichki arxivlarni tartibga solish imkonini beruvchi ichki elektron kataloglashtirish tizimiga ega bo‘ldi.
Jamg‘arma madaniyatni homiylik va nodavlat moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning huquqiy asoslarini yaratuvchi qonun hujjatlarining tashabbuskori va muallifi hisoblanadi. Bular “Homiylik to‘g‘risida”, “Notijorat tashkilotlarining ustav kapitali to‘g‘risida”gi qonunlar, shuningdek, Vazirlar Mahkamasining “Madaniyat va san’at muassasalari Homiylik kengashi to‘g‘risidagi namunaviy nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori.
Ilk bor tashkil etilayotgan Buxoro biyennalesi “Qalblar dardiga darmon” mavzusi ostida 2025-yil 5-sentyabrdan 20-noyabrgacha bo‘lib o‘tadi. Ushbu tadbir Markaziy Osiyoda zamonaviy san’at, hunarmandchilik va madaniyatni birlashtirgan eng yirik madaniy tashabbuslardan biri bo‘lishi kutilmoqda.
Biyennale Gayane Umerova rahbarligida amalga oshirilmoqda, uning bosh kuratori esa xalqaro tajribaga ega Diana Kembell hisoblanadi. 10 xafta davom etadigan dastur Buxoroning restavratsiya qilingan tarixiy obidalarida o‘tkazilib, unda zamonaviy san’at asarlari, to‘lin oy kechalaridagi musiqiy chiqishlar, oshpazlar tomonidan namoyishlar, hunarmandchilik bo‘yicha ustaxonalar, she’riyat dasturlari hamda san’at tarixiga bag‘ishlangan ilmiy anjumanlar o‘rin oladi.
Biyennaleda O‘zbekiston va xorijiy davlatlardan san’atkorlar, dizaynerlar va oshpazlar ishtirok etadi. Tadbirning asosiy maqsadi Buxoroning boy madaniy merosini asrash va uni zamonaviy ijod orqali kelajak avlodlarga yetkazishdir
O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi hamda Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi Butunjahon “Expo Osaka 2025” ko‘rgazmasida O‘zbekiston milliy pavilioni bilan ishtirok etmoqda.
Pavilionning umumiy sathi 800 kvadrat metrdan ortiq maydonni tashkil etadi. Ko‘rgazmada Barqaror rivojlanish maqsadlarining uch ustuvor yo‘nalishi: “sifatli ta’lim”, “hamyonbop va toza energiya” hamda “sanoatlashtirish, innovatsiyalar va infratuzilma” rejalariga muvofiq O‘zbekistondagi o‘zgarishlar jarayonini namoyish etuvchi loyihalarni birlashtirgan “Bilimlar bog‘i” alohida o'rin olgan.
O‘zbekistonning “Expo Osaka 2025” ko‘rgazmasida ishtirok etishi mamlakat uchun milliy yutuqlarni namoyish etish, sayyohlikni rivojlantirish, sarmoyalarni jalb qilish hamda xalqaro hamkorlik va madaniy almashinuvni kengaytirish uchun yangi istiqbollarni ochadi. Butunjahon "Expo Osaka 2025" ko‘rgazmasi 2025-yil 13-apreldan boshlab 13-oktyabrgacha davom etadi.
Toshkentdagi asosiy modernizm yodgorliklaridan biri yosh meʼmorlar guruhi tomonidan 1974-yilda yaratilgan. Bir necha o‘n yillar davomida muzey ekspozitsiyasi va infratuzilmasi yangilanmagan, bino fasadini bezashda foydalanilgan eksperimental materiallar dastlab rejalashtirilganidek mustahkam emas. Joriy yilda SMAni rekonstruksiya qilish loyihasi taqdim etiladi. Rekonstruksiya muallifi yapon arxitektori: Pritsker mukofoti sovrindori Tadao Ando.
Muzeyning umumiy maydoni ikki barobarga oshib, 20 ming kvadrat metrga, jumladan, 7 ming kvadrat metr ko‘rgazma maydoniga etadi. Bu muzeyning ekspozitsiyaviy imkoniyatlarini qayta ko‘rib chiqish va muzey omborini kengaytirish imkonini beradi, bu yerda muassasaning barcha arxiv ashyolari – 100 mingdan ortiq eksponatlar saqlanadi. Bino atrofida jamoat maydoni yaratiladi - shahar markazida 1,1 gektar maydonga ega yangi zamonaviy bog'.
Buyuk Gertsog Nikolay Romanovning qarorgohi 1881 yilda me'morlar Vilgelm Xaynzelman va Aleksey Benua tomonidan qurilgan. 1918-1935 yillarda bu binoda Davlat sanʼat muzeyi joylashgan. Yaqin vaqtlargacha saroyga jamoatchilik kirishi mumkin emas edi. 2020-yilda Jamg‘arma binoni rekonstruksiya qilish va Davlat san’at muzeyi filialini tashkil etishni ma’lum qildi.
Gertsoglik qarorgohi binosida ko'rgazma o'tkazishdan asosiy maqsad o'sha davr muhitini qayta tiklashdan iborat. Ichki makon Nikolay Konstantinovich ostidagi saroyni bezashga imkon qadar yaqin bo'ladi. Buning uchun loyiha kuratorlari saqlanib qolgan arxiv fotosuratlaridan foydalanadilar. Ko'rgazmada GMA eksponatlari: klassik rangtasvir, italyan haykaltaroshligi va chinni buyumlari, mebellar, shuningdek, gertsogning Toshkent shahriga o'tkazgan kolleksiyasidagi barcha buyumlar sanab o'tilgan asl vasiyatnomasi taqdim etiladi.
Tez orada Zamonaviy san'at markaziga aylanadigan bino 1912 yilda qurilgan. Oktyabr inqilobigacha bu yerda dizel elektr stansiyasi ishlagan va shahardagi birinchi tramvay liniyasi uchun elektr energiyasi ishlab chiqarilgan. Aynan shu yerda Toshkent shahrini elektrlashtirish boshlandi. Zamonaviy O‘zbekiston badiiy muhitining yangilanishi ham shu yerdan boshlanadi.
Respublika bolalar kutubxonasining binosi, "Turkiston moderni"ning yorqin namunasi bo‘lib, u boy tarixga ega. 1893 yilda me'mor I.А.Markevich tomonidan qurilgan mazkur bino XX-asrning boshlarida Buxoro yahudiylari aka-uka Vadyaevlarga - bir paytlar Moskvadagi afsonaviy Metropol mehmonxonasiga egalik qilgan qo‘qonlik badavlat paxta sanoatchilariga tegishli edi. Keyinchalik majmuada Toshkent shahar Dumasi va Jamoat yig‘ilishi joylashgan boʼlib, binoning turar joy qismi bolalar kutubxonasiga aylantirilgan.